Porez na imovinu u statici na građevinskom zemljištu

Porez na imovinu u tzv. statici plaća se na nepokretnosti koje se nalaze na teritoriji Republike Srbije, i to na:

• pravo svojine, odnosno na pravo svojine na zemljištu površine preko 10 ari;
• pravo korišćenja građevinskog zemljišta površine preko 10 ari, u skladu sa zakonom kojim se uređuje pravni režim građevinskog zemljišta;
• korišćenje nepokretnosti u javnoj svojini od strane korisnika nepokretnosti, u skladu sa zakonom kojim se uređuje javna svojina;
• državinu nepokretnosti u javnoj svojini, bez pravnog osnova.

Kad na nepokretnosti, pored prava svojine, postoji i pravo korišćenja ili državina nepokretnosti u javnoj svojini bez pravnog osnova, porez se ne plaća na pravo svojine, već na pravo korišćenja, odnosno na državinu.

Na primer, kad na građevinskom zemljištu u javnoj svojini površine preko 10 ari postoji pravo korišćenja u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji, porez na imovinu na to zemljište plaća se na pravo korišćenja, a ne na pravo svojine. S obzirom na to da je poreski obveznik lice koje je imalac prava na koje se porez plaća, poreski obveznik za to zemljište je imalac prava korišćenja (a ne imalac prava svojine).

U smislu predmeta oporezivanja porezom na imovinu, nepokretnostima se smatraju:
1) zemljište, i to: građevinsko, poljoprivredno, šumsko i drugo;
2) stambene, poslovne i druge zgrade, stanovi, poslovne prostorije, garaže i drugi (nadzemni i podzemni) građevinski objekti, odnosno njihovi delovi (u daljem tekstu: objekti).

Promene u toku poreske godine od značaja za visinu obaveze po osnovu poreza na imovinu ne utiču na utvrđivanje poreske obaveze za tu godinu istom obvezniku (koji vodi, odnosno koji ne vodi poslovne knjige), osim u slučajevima iz člana 12. st. 3. i 4. ovog zakona, odnosno promene korisne površine nepokretnosti u toku poreske godine (član 33. stav 5. ZPI).

Prema tome:

• Pretvaranje prava korišćenja u pravo svojine na građevinskom zemljištu čija je površina do deset ili deset ari nije od uticaja na porez na imovinu (jer se porez na imovinu na to zemljište ne plaća - ni pravo svojine ni pravo korišćenja, konstituisano na građevinskom zemljištu koje je površine do deset ili deset ari nije predmet oporezivanja porezom na imovinu).
• Pravo korišćenja na građevinskom zemljištu površine preko deset ari jeste predmet oporezivanja porezom na imovinu, ali promena vrste prava na zemljištu pri čemu isto lice ostaje obveznik (umesto prava korišćenja isti obveznik stiče pravo svojine) u toku poreske (kalendarske) godine nije promena zbog koje je potrebno podneti “novu” poresku prijavu kojom se ta promena prijavljuje. Prema ZPI, ta promena nije od uticaja na utvrđivanje poreza na imovinu za poresku godinu u kojoj je do te promene došlo: nepromenjeni su poreska osnovica, poreska stopa … i drugi elementi od značaja za visinu poreske obaveze. U ovom slučaju obveznik počev od naredne godine porez utvrđuje na pravo svojine.
• Kad pravnom licu čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina, odnosno jedinica lokalne samouprave, koje je upisano kao nosilac prava korišćenja na neizgrađenom ili izgrađenom zemljištu u državnoj svojini, prestaje pravo korišćenja i prelazi u pravo javne svojine osnivača.
• Ako to lice danom prestanka prava korišćenja postaje korisnik zemljišta u javnoj svojini u skladu sa članom 19. stav 1. Zakona o javnoj svojini (“Sl. glasnik RS”, br. 72/11…153/20 – dalje: Zakon o javnoj svojini), zbog te promene u toku poreske (kalendarske) godine ne podnosi “novu” poresku prijavu. Prema članu 33. stav 5. ZPI, ta promena nije od uticaja na utvrđivanje poreza na imovinu za poresku godinu u kojoj je do te promene došlo, pa obveznik počev od naredne godine porez utvrđuje na korišćenje nepokretnosti u javnoj svojini iz člana 2. stav 1. tačka 5) ZPI.
• Ako to lice danom prestanka prava korišćenja ne postane korisnik zemljišta u javnoj svojini u skladu sa članom 19. stav 1. Zakona o javnoj svojini ali nastavi sa državinom zemljišta iako za to ne postoji pravni osnov, zbog te promene u toku poreske (kalendarske) godine ne podnosi “novu” poresku prijavu. U ovom slučaju obveznik počev od naredne godine porez utvrđuje na državinu nepokretnosti u javnoj svojini bez pravnog osnova iz člana 2. stav 1. tačka 7) ZPI. Međutim, ako mu u toku iste poreske godine prestane državina konkretnog zemljišta, a ne stekne drugo pravo na predmetnom zemljištu koje je predmet oporezivanja porezom na imovinu, to lice u roku od 30 dana podnosi poresku prijavu kojom prijavljuje prestanak poreske obaveze.
• Ako to lice danom prestanka prava korišćenja ne postane korisnik zemljišta u javnoj svojini u skladu sa članom 19. stav 1. Zakona o javnoj svojini niti nastavi sa državinom zemljišta, u roku od 30 dana od dana te promene podnosi “novu” poresku prijavu na obrascu PPI-1, organu jedinice lokalne samouprave nadležnom za utvrđivanje poreza na imovinu, prema mestu gde se konkretno zemljište nalazi. U toj prijavi prijavljuje prestanak poreske obaveze na konkretnom zemljištu i utvrđeni porez za tu godinu umanjuje za pripadajući porez za predmetno zemljište – za period od dana prestanka prava korišćenja do kraja te godine.

Od dana prestanka prava korišćenja imaocu tog prava obveznik poreza na imovinu za predmetno zemljište postaje imalac prava svojine, pa je dužan da u roku od 30 dana podnese poresku prijavu kojom prijavljuje nastanak poreske obaveze, nezavisno od toga da li za to zemljište ima poresku obavezu ili pravo na poresko oslobođenje.

Prema članu 19. stav 1. Zakona o javnoj svojini, korisnici stvari u javnoj svojini su:
- državni organi i organizacije;
- organi i organizacije autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave;
- javna preduzeća, društva kapitala čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave, kao i njihova zavisna društva, na osnovu ugovora zaključenog na osnovu akta nadležnog organa, a kojim nisu prenete u svojinu tog javnog preduzeća, odnosno društva.

Javno preduzeće, društvo kapitala čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina ili jedinica lokalne samouprave i njihova zavisna društva, koja obavljaju delatnost od opšteg interesa, koriste nepokretnosti koje im nisu uložene u kapital, a na osnovu posebnog zakona, osnivačkog akta ili ugovora zaključenog sa osnivačem (član 21. stav 1. ZOJS).